حسين قرچانلو

408

جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )

وى در اين لشكركشى نسبت به همهء اقدامات تهورآميز گذشته تا اين زمان موفقيت بيشترى به دست آورد . اما اين سپاه هم به دليل شورش بربرها در شمال افريقا مىبايست فراخوانده مىشد . بدين‌سان بلند پروازيهاى عبد الرحمن بن حبيب براى اشغال صقليّه و ساردنى هم به جايى نرسيد . قسطنطين پنجم ، امپراتور بيزانس ، ناوگان دريايى نيرومندى براى حفاظت از اين دو جزيره اعزام داشت . مشكلاتى كه در شمال افريقا پيش آمد ، براى بيزانس فرصت مناسبى پيش آورد تا به تقويت استحكامات اين دو جزيره بويژه سيسيل بپردازد و با خيال راحت نيروى دريايى قدرتمندى را در مديترانه مركزى مستقر كند . به اين ترتيب بود كه سيسيل تقريبا تا نيم قرن از هرگونه حملهء مهمى از ناحيه مسلمانان مصون ماند . در اين فاصله بيزانسيها توانستند به مرمت بنادر و ساختن قلاع و استحكاماتى در جنوب ايتاليا بپردازند . از اين استحكامات به عنوان پايگاههايى در درياى مديترانه عليه دريانوردى مسلمانان استفاده شد . در نيمهء دوم قرن هشتم ميلادى / اواسط قرن دوم هجرى ، واحدهاى نيروى دريايى بيزانس از اين پايگاهها به سواحل ممالك اسلامى در شمال افريقا هجوم بردند . « 1 » براى دفاع در برابر حملات بيزانس بود كه هرثمة بن اعين ، والى افريقيه در 180 ق / 796 م دست به بناى كاخ بزرگى در منستير ( در ساحل دريا ) زد [ كه احتمالا استحكامات دريايى بوده است ] و ديوارى هم به گرد شهر طرابلس كشيد . « 2 » به رغم حملات بيزانس به كشتيهاى مسلمانان ، دلايلى وجود دارد كه مىتوان باور كرد كه در اين دوره تجارت فعال ميان سيسيل ( كه متعلق به بيزانس بود ) و دنياى اسلامى ادامه داشته است . احتمالا برخى از بازرگانان مسلمان در سيسيل زندگى مىكردند . قبلا در 165 ق / 782 م الپيدوس « 3 » ، حكمران بيزانس در سيسيل كه عليه ايرنه « 4 » ، امپراتور بيزانس ، قيام كرده و خود را امپراتور خوانده بود ، شكست خورد و به مسلمين شمال افريقا پناهنده شد . فرستادهء هارون الرشيد به دربار شارلمانى به همراه فرستادهء ديگرى از جانب ابراهيم بن اغلب ، والى هارون در افريقيه ، وارد پيزا « 5 » شدند

--> ( 1 ) . تاريخ سيسيل در دوران اسلامى ؛ ص 5 و 6 . ( 2 ) . البيان المغرب ؛ ج 1 ، ص 89 . ( 3 ) . Elpidius ( 4 ) . Irene ( 5 ) . Pisa